Gotlandslagen
(Gutalagen)

enligt Holm B 64

Texten är inskriven efter Schlyters utgåva, SSGL 7, s 3-93. Den innefattar således inte Gutasagan eller additamenta. Ändringar i handskriften har markerats så att det som en gång stått i handskriften satts inom klammer, {}, medan det som nu står satts inom hakparenteser, []. Även Schlyters inbytningar har satts inom hakparenteser.
Lars-Olof Delsing vid institutionen för nordiska språk har ansvarat för att texten överförts till maskinläsbar form. Texten är inskriven av Katarina Lundin, vid samma institution. Inskrivningen har bekostats av anslag från Lunds universitet. Texten är korrekturläst en gång. Utgåvans sidnumrering framgår inte i maskintexten.

 


1 (1.) Hier byrias fyrstum.
(2.) Af barnum.
(3.) Af tiunt.
(4.) Af blotan.
(5.) Af prestum.
(6.) Af helghum daghum
(7.) Af munca aigum
(8.) Aff mann helg.
(9.) Af aldra manna friß.
(10.) Af warfrißi
(11.) Af ßingfrißi
(12.) Af haima frißi
(13.) Af mandrapi
(14.) Af lutnum sacum
(15.) Af wereldum manna
(16.) Af banda wereldum
(17.) Af osoyßom.
(18.) Af berßri cuna.
(19.) Af sarum.
(20.) Af lutum.
Af mannj innitaknum
(21.) Af hor carllum
(22.) Af quinna scam
(23.) Af quinna gripum
(24.) Af bryßalaupum.
Af erfis gierßum
Af scarlaßi
Af raißcleßum
Af gutniscum cunum.
Af ogutniscu fulki.
Af farvegum manz
(25.) Af scogha brigslum
(26.) Af halfgierßi
(27.) Af saußi
(28.) Af aigna caupi
(29.) Af gieldum
(30.) Af weßium
(31.) Af ßingum
(32.) Af fear crafi
Af cauptum mannj
(33.) Af cauptum uksa
Af cauptri ko
(34.) Af cauptum hestj
(35.) Af hesta tect
(36.) Af scipa gezlum
(37.) Af ranzaki
(38.) Af ßiaufa reth
(39.) Af oqueßins orßum
(40.) Af o merctu smafileßi
(41.) Af svinum
(42.) Af bo lambum
(43.) Af fastum veßri o cliptum
(44.) Af fastum veßuri cliptum
(45.) Af buccum oc gaitum
Af nautum oc russum
(46.) Af a merki
(47.) Af acrum
(48.) Af rofu acrum
(49.) Af hafreki
(50.) Af eldi
(51.) Af bieru eldi
(52.) Af brua gerß
(53.) Af scuti
(54.) Af warßi
(55.) Af husum oc hus ßiaußum
(56.) Af byrgslu fulki
Af seßa lausu fulki
(57.) Af .i. cornum
(58.) Af herum
(59.) Af scafli
(60.) Af messu falli
(61.) Af dufli


1. Hier byrias lagh guta oc segia so at fyrstum
Þitta ir fyrst upp haf .i. lagum orum ßet wir sculum naicca haißnu oc iatta crisnu. Oc troa allir aann guß alzvaldanda. Oc hann {hial} ßar bißia ßet hann unni os ar oc friß sigr oc hailsu Oc ßet et vir magin halda cristindomi orum Oc tro vari retri oc landi oru bygdu Oc vir magin huern dag ßet sysla .i. allum giarningum Oc vilia orum. sum gußi sei dyrß .i. Oc or sei mest ßarf at beßi til lifs oc sialar

2. Af barnum
Þet ier nu ßi nest at barn huert scal ala sum fyt verßr a landu oru oc ecki ut casta. §. 1. vita scal {huerium} [hueriun] cuna seng sina ßann han .i. barn farum liggr fai miß sir witnis cunur tuar. grißcunu Oc grancunu et barn vari datt burit Oc ai gingin hennar handa verc til §. 2. ¶ ßa en frels cuna verßr at ßi san et haan hafi barni spilt ßa byti han ßriar marcr ßeghar sum ßet cumbr upp firi kirciu menn. Vtan ßi at ains et han hafi fyr scriptat sett mal Oc henni bieri lerßr maßr fult vitni um ßa inni han script sina. En engin maßr a ßar sac a ¶ ßa en han dular oc cumbr mal upp firi ßings menn. verßr han scir ßa hafi han sinar ßriar marcr af ßaim sum hana vitr Oc symdar aiß miß siex mannum ßa [en] han uerßr ful ßa byti han ßriar marcr socninnj En socn uindr syct ¶ ßa en mal cumbr upp firi ßings menn ßa byti ßriar marcr ßingi Oc aßrar ßriar proasti En haan at san verßr En cumbr mal upp firi alla lyßi. Oc uerßr han en sißan at san ßa laupr i. tolf marcr vißr landa alla. hafr han ai fe at byta Þa flyi land Oc liggi huerium manni ßriar marcr vißr sum hana hysir. eßa haimir eßa henni mat giefr. Þa hen han vil ai til aiz at ganga. ßa ir han ßau ful oc feld at ßy mali ¶ Þa en hinir ganga atr mals sum hennj sac kendu. Oc uilia ai fram leggia ßa sculu men hana saclausa dyma. Oc skira ßes mals En ßair symin hana miß aißum. Oc takin hennj orß af baki sum a legßu ¶ Þa en {a} gangr vißr et han moßr var Oc callr barn vari datt burit. Þa ßarf ai henni fe fram leggia. En men vilia hennj mistroa um Oc engar hafr han ujtnis cunur ßar sum mjß hennj varu ßa en han .i. barnfarum war §. 3. ¶ ßa en ambætnu manz uerßr slict mal kient Þa leggir engin hennj maira fe fram ßan siex oyra penninga. Þa en han verßr ful. ßa byti drotin firj hana siex oyra penninga. Oc leggi a bac hennj siex vintir sen malj ier intir

3. aff tiunt
Þet ier nu ßi nest et ßar a huer tißir hafa tiunt til fyra sum han kirchiu hafr garra. Oc bol var af anduerßu til scurat ßan prestr a firir hanum allan cristindom at veita. huart sum hann vißir ßarf arla eßa sißla §. 1. ¶ So iru allir menn um satir. et firj mariu messu i. fastu scal huer maßr hafa tiunt sina fram reida beßi {lerlum} [lerßum] mannj sin luta. Oc kirchiu sen. j. rauki a huer maßr tiunta. Þa ma engin ßet segia firir et ai sej tiunt berß sen mariu messa cumbr En eptir mariu messu ßa scal prestr lysa um ßria sunnudaga En a fiarßa kirchiu durum atr luca oc tißr hepta firi kirchiu mannum til ßes tima at tiunt ier all fram raid: Oc ßriar marcr fylgia af ßaim mannj sum aj vildj fyr tiunt sina fram raißa ßitta aigu allir sykia saman Oc allir aigu at hafa. Sogna menn aigu {ßrißiunt} [ßrißiung] Oc kirchia ßrißiung oc ßrißiung prestr §. 2. ¶ Þa en laigulenningar far bort meß tiunt oguldnj af socn Oc .i. andra. ßa sekr hann sic ßrim marcum uißr prest Oc kirchiu. Oc kirchiu men Oc fyri en ßau tiunt sina atr ßau et sißar sei §. 3. ¶ Þa en nequar vill siir kirchiu giera at mariu maki ßan hann fyr hafßi. ßa scal hann giera af nju lutum En {kir} tiunt scal iemvel kirchia hafa sen lut sum prestr senn. ßar til et hin nya ier vigß En sißan scal hann ßar giefa tiunt sum hann kirchiu gierßi snimst. Ai man hann sißan atr laupa til fornu En hanna andra hafr gart nya Oc ai man hann ganga fran hinnj fornu. oc til nyu sißar ßan a ßaim daghj sum biscupr legßi wigslir a ¶ ßa en ßaim tacr schilia. um ßegar um fyrsta ar eßa annat. ßa acsl sielf vita miß aißi Oc kirchiu mannum tuem ßaim sum hinjr vilia til nemna at {ßann} [hann] ßar .i. krichiu gerß vari oc .i. wigslum Oc .i. allum lutum so sum andrir kirchiu menn ¶ ßa en fram iru gangnir ßrir uintr eßa ßrim maira ßa scal hann hafa beßj kirchimanna vitnj et hann ßar miß ßaim .i. gierß vari Oc prest senz vitnj et hann oc tiunt hafi ßar esißan hanum af fyrßa so sum huer annara kirchiu manna §. 4. ¶ Þa en maßr laigir acr eßa engi yr annari {sons} {socn} kirchiu socn Oc iru engun hus a. ßa scal hann corn tiunt querra laifa. ßar sum acr var til scuraßr En hoy eßa umbla ßa fyri hann haim Oc giefi ßaim prestj tiunt af sum hann {syßir} [sykir] tißir at Oc allan cristindom hafr takit af ßa en hus iru a ßa scal alt quert laifa. hafi ßan prestr tiunt af sum ßar at kirchiu sitit Jem vel a ßaun kirchia sen lut sum prestr senn

4. aff blotan
Þet ier nu ßy nest at blotir iru mannum mier firj bußni Oc fyrnsca all ßaun sum haißnu fylgir Engin ma haita a huathci a hult eßa hauga. eßa haßin guß. huatki avi {etßa} [eßa] stafgarßa ¶ Þa en nequar verßr at ßi sandr oc laißas hanum so vitni a hand et hann hafi haizl nequara ßa miß mati eßa miß dryckiu senni sum at fylgir cristnum sißi ßa ir hann sacr at ßrim marcum vißr kirchiu menn En ßair syct vinna. Þitta aigu allir sykia saman Oc allir aigu at hafa prestr oc kirchia oc kirchiumenn ¶ Þa en venzl ir hanum a hendi ßa standi hann firi meß siex manna aißj Þa en kirchiu menn vinna ai syct oc cumbr ßet upp firi ßings menn ßa veris hann en miß siex manna aißi Eßa byti III marcr ßingi Tha en ßet upp cumbr firi landa alla ßa byti tolf marcr landi en hann ai vindr miß tolf manna aißi firi standith

5. af prestum. oc prest cunum. oc ßaira barnvm
Þet ir nu nest et prestr oc prest cuna Oc prest barn lerß ßa iru slic at sleg oc at drapi oc at allum lutum sum bonda barn En hin olerßu fulgin moßur cynj sinu §. 1. ¶ Hittir maßr {le} sacar at giera {leßr} [lerßr] eßa olerßr ßa byti engin frammar firi annan ßan hans custr vindr at

6. af helgum daghum
Thitta ir nu ßi nest at daga aigu menn alla helga halda ßa sum biscupar hafa helga bußit. oc allir menn hafa wißr takit. Engin scal annat were at gierra um sunnudag. Eßa annan helgan dagh vtan tißir at hafa. Eßa guz ßianistu at lyßa oc luf hafa at rißa um bo sett. seen messa ier sungin. eßa tißir iru hafdar §. 1. ¶ ai ma mandr maira a vagnj haua wm sunnudagh ßan {gu} punz ßunga eptir yxna oyk. Oc halfs eptir hesti. Þa en maira hafr ßa man halda lassi hans til siex oyra oc ßau byti hann siex oyra firi helgis brut. vtan ßi at ains et nauß sinar til gangin. Oc {leßr} [lerßr] maßr verßi at spyrßr. ßa man hann asia huat sum til ßrengr. oc lufa i kirchiu sonch senni. So et maßr verßi ai {ßair} [ßar] clandaßr ella a vittr vm {gar} ¶ Þa en wißari wil aca ßa laiti hann e vißr ßann lerßan mann firi siir sum kirchiu socnninar a wal. en hann wil o wittr vera §. 2. Til caupungs ier mannj lufat at aca miß garlacum maßnaßi. vstum. Oc smieri. Oc allum mielcmati. fiscum. Oc fulgum. eßa soyßum ßaim sum ßa al a torghi selia. miß bacaßu braußi Oc ai meß mieli Eßa cornj Oc ai miß varu annari. vtan hann hetj vißr beßi lassi. oc siex oyrum. sac. a halfa ßann sum taki. En halfa prestr Oc kirchiu menn ßair sum hann ßa war .i. staßin ßa en hann miß var takin. §. 3. ¶ Þa en maßr rißr oc raißr burßj ßa ma ai ßan mann clanda eßa sacan vm giara. En hann sielfr sitr a baki ßa en hann hafr rus .i. tughi. eßa lajßir miß byrßi ßa ir byrß ßaun tyc {sielum} [schielum]. ßear sum halfu pundi ier maira Oc ßau fylgia en siex oyrar helgis brut §. 4. ¶ verßr frels maßr eßa cuna a verki takin vm {m} sunnudagh eßa annan helghan dagh. ßa ier tyct werc ßet alt sum ßaun ßa .i. handum hafa Oc liggi ßau wißr siex oyra aviti firi helghis brut. ßet a oc halft ßan sum tacr. En halft a prestr. Oc kirchia Oc kirchiu menn §. 5. ¶ verßr ßrel eßa ambatn manz vm helgan dagh a verki takin ßa bytir drotin firi ßaim ßria oyra En ßaun yrkin. ßria vintr sen mali ir intir

7. Af munca aigum
Þet ier nu ßi nest en nequar verßr at ßi sandr {en} et hann haggr scogha firi muncum. Eßa garßa nißr leggir. eßa nequan main gierir vißr ßa eßa ßairar aigur. ßa liggir hanum wißr bann Oc bot halfu mairi ßan bonda milli Oc hafi byt firi ßet fyrsta ßing sum ßar varßr nest eptir ¶ Þa en ßings at bißar ßa liggia vißr ßriar marcr landa sac. oc ßau byti hann vißir ßa at lagum. ßau et sißar sei. §. 1. ¶ Þa en nequar maßr giefr sic til clostrs barna lausan. Þa valdi sielfr aign sennj. huatki ma hana selia eßa schipta mißan hann lifr Þa en hann doyr ßa stez {ßrinßiungr} [ßrißiungr] quer .i. clostri. En tueir lutir ganga atr vndir nißia ßa en hann barn a ßa waldi hafut luth sinum §. 2. ¶ Þa en verelz maßr wil aign til clostrs giefa eßa til kirchiur ßa giefi tiunda luth af iorß aign sennj Oc ai frammar vtan ßi at ains et nißiar lufin

8. af mann helgh
Thet ier nu ßy nest et mannhelg a standa um dahga ßa alla sum verchhelgir iru. fran ßi et sol setr vm aftun oc til ßes et lysir a ßrißia dygri ¶ Fiurtan daghar .i. iaulum iru i friß tacnir. Siau wicur .i. fastu. Oc all pasca vica. ßrir gangdahar Oc all helghudaga vica ¶ Drepr ßu mann a ßaim firßi ßa byt ßriar marcr ¶ Sargar ßu mann byt tolf oyra. Slar ßu miß stangu eßa yxar hambri byt siex oyra Nycchir ßu mannj. eßa rindr. eßa .i. har tacr. eßa miß nefna slar. ßa byt ßria oyra En i raißi ir gart ¶ Firi ßrel bytir ai frammar ßan ßria oyra. En hann bloßugt gierir ßar scal e byta sum gart ir. En ai ßar sum hinn ier sum gierßi §. 1. ¶ Prestr a tißir hepta Oc kirckiu durum atr luca firir allum ßaim sum guz helg hafa brutith. Miß ßi eth e fylgir bann helgis bruti. Þa scal yr bannj sla ßegar so ir byr sum lagh segia. Oc kirchiu mannum ßyckir raß vera ¶ Allir aigu sac sykia saman Oc allir aigu at hafa. Socna menn aighu ßrißiung i sac en annan kirchia Oc ßrißia prestr {hurvitna} [hurvina] sum ai cumbr landa sac .i. En landa sac cumbr huerghi i helgis brut vtan ßi at ains et mandr verßi i kirchiu drepin ßa liggia fiauratigi marcr vißr ßet ir landa sac ßar a proastr ßriar marcr af firi banz mall §. 2. ¶ Kirchiur iru allar iem helgar a landi en mandr verßr {vengin} [vegin] .i. En kirchiugarßar iru ßrir helghastir .i. lagh tacnir Þar sculu sakir menn helg hafa jem wel .i. prest garßi sum .i. kirkiugarßi ßar liggia wißr fiaurtighi marcr. En sacr mandr verßr {fangin} [vegin] .i. ßairi helg ¶ En sakir allar andrar ßar sum smerj ieru oc ai cumbr landa sac .i. ßa aighu kirchiu menn ßrißiung. yr. en kirkia ann luth Oc ann prestr ¶ Slar ßu mann .i. kirkiu meß stangu eßa yxar hambri. eßa sargar .j. kirchiugarßi ßar liggia siex marcr wißr ¶ Slar ßu mann miß nefa .j. kirchiu. eßa schiautr ßu manni eßa .j. har tacr Eßa .j. kirchiugarßi miß stangu slar. eßa yxar hambri. ßar liggia wißr ßriar marcr Slar ßu mann miß nefa .j. kirchiugarßj eßa tacr ßu mann .j. har. ßar liggia wißr tolf oyrar helgis brut ¶ Þann .a. e. wigslum syrgia sum wigslir hafr brutit Oc ßar schirt giera sum hann o schirt gierßi meß ßrim marcum

9. af aldra manna frißi
Nv iru enn frißr andrir tuer ßair sum mestu varßa et menn ulu mannhelg halda. ßar liggr ai bann wißr. oc ai biscup sac vtan ßy at ains. et ßet verßi a helgum dagj gart. ßet ier aldra manna frißr. laupar .a. fiurtan natum eptir pascar. oc fem natum eptir mißssuumar Oc standr a tiu netr. oc tiu daga at huaru bragßi. laupr vm sola vpp gang. beßi af. oc a. ¶ {Depr} [Drepr] ßu mann a ßaim frißi. ßa byt so miclu vereldi wißr landa alla sum hinn ier dyr sum ßu drapt. banda haldr ßir engun fyr ßan ßu {butr} [byt] hafr. Sargar ßu mann eßa ber a ßaim frißi. ßa byt ßriar marcr ¶ A ßaim frißi ma engin firi andrum {spilla} [spiella] huatki hus eßa garßa. vtan hann sei sacr at ßrim marcum.

10. Af warfrißi
Nv ier enn warfrißr sißan hann laupr a halfum manaßi firi aldra manna seßir. Oc standr a halfan manaß eptir. A ßaim frißi ma engin wirßa firi andrum huatkin hest eßa vxa miß ßy et bondi ßarf ßa huern dag a acrum hafa vtan hann sei sacr at ßrim marcum ¶ Þa en gield ir manna millan oc ier lagrytt til gielz. ßa wirßin annat bo hans soyißi eßa cust. oc ai orta soyßi sum hann ßa vißr ßarf

11. af ßingfrißi
Þar ier enn sißan ßingfrißr manna ßings menn aigu ßingfriß sykia Tacr ßu mann .j. har. Eßa meß nefa slar .a. ßingi. ßa byt ßriar marcr firi ßingfriß. Oc ßau lagha bytr Slar ßu mann miß stangu. eßa yxar hambri eßa sar vaitr. byt ßriar marcr. ¶ Drepr ßu mann eßa hagg vaitr byt siex marcr. vtan ßy at ains et mandr verßi at hemdum {drepi ¶} [drepin] §. 1. ¶ Ai ma sacr maßr ßingfrißi vm troysta. en ai ier aldra manna frißr

12. af haim frißi
Þa ir enn huerium mannj haima frißr sißan ¶ Drepr ßu mann haima .j. garßi sinum eßa af hagg veitr. ßa byt tolf marcr wißr landa alla. oc andrar tolf hanum. Oc ßau wereldi. ¶ Slar ßu mann miß stangu eßa yxar hambri Eßa sar veitr. ßa byt ßriar marcar hanum. oc andrar ßriar mogha. oc ßau laga bytr §. 1. ¶ verßr husbondi berßr .j. garßj sinum. haima eßa flaira fulc. ßa tacr ßann ann {haim soin} [haim socn] sum hoygstr ir oc ai flairin. En all sculu hafa lagha bytr

13. Af mandrapi
Þet ier nu ßy nest en so illa cann bieras miß fianda raßi et mandr hittr mann at drepa. ßa scal flya miß hanum faßir. oc sun. oc broßir. ¶ Þa en ai iru ßair {sti} til. ßa flyin miß hanum nestu nißiar vm fiauratigj netr til ßairj kirchiur sum allir menn hafa helg. j takkit. ßet ir farßeim. oc ßingsteßj oc atlingabo. ßar scal hafa helg. oc heli so .j. prest garßi sum .j. kirchiugarßi. ¶ En sißan ßet ier vt gangit. ßa rißi ßengat sum hann bandu will hafa dragit. oc dragj vm haim ßorp ßry. Oc so lang a scoga fran haimßorpum ßaim ßrim et. .j. mißiu mytis fran andrum haimßorpum sum annat vegscogs liggia En hann loyfi far af ßaim sum aign aighu ¶ Ai ma bandu draga vm ßing eßa caupung oc ai vm kirchiu maira ßan aina. ßa sum hann tilsykir. hafi sißan helg .j. bandu sinnj. oc sii wißr annar. Oc dragi .e. a ßaim frißi sum nestr ier eptir pascar. En ßar til haldr hanum banda ßaun sum hann ßa drog. en hann vandreßi hafßi ny gart. ßet calla menn vatu bandu ¶ Þaun banda sum dragin standr vm atmeli hana ma engin lasta sen atmeli ir vtj. §. 1. En mandr hafi sielfsvald vera .i. bandu sennj. eßa fara ut lendis til helgra manna sinar {synar} [syndir] at byta. hafi atta daga frest til schips at fara. oc fari so .j. frißi pilagrims ferß sina. Oc ßegar hann atr cumbr. ßa hafi oc atta daga frest fara atr til bandur sennjr .j. frißj §. 2. ¶ Þa en mandr gierir til sacar .j. kirchiu socn ßairi sum hann bor .j. ßa flyj hann yr ßairi. oc dragi annan steß bandu. oc ßau ßar sum huatki bor .j. moßir eßa dotir eßa systir ¶ Kirchiu ßa syki hann ßau andra mißan firi ßy so et ai magu ßair beßir til annir at fara Tiunt ßa fyri hann halfa ßar sum hann tißir sykir. En half liggi quer at ßairi kirchiu sum hanns bol war til scurat §. 3. ¶ Þa en mandr gierir sacar .j. haim ßorpi ßi sama sum hann bor .j. ßa flyi hann ßegar ßeßan {ßengat} oc dregi annan steß bandu En hann friß wil hafa. meß ßy et ai magu ßair beßir .j. ainv haimßorpi boa §. 4. ¶ Þa en ogutnjscr maßr drepr ogutnjscan mann. ßa dragi so bandu sum {gufniscr} [gutniscr]. En hann a boli sielfs sins bor a gutlandi §. 5. ¶ Biaußi bot mannj en hann orkar sen atmelj ir ut gangit oc latj at meli {ai} [a] milli. oc biaußi ßrysuar vm ßry ar. En hinn sei mandr oc {sem} scemdr ßau en hann taki at fyrsta sinnj. ßegar bußit verßr. ¶ Þa en hann wil ai taka at fyrsta sinnj. oc ai at andrv ßa taki hann at ßrißia. sen ßry ar iru vt gangin wil hann ai ßa taka. ßa scal biera a ßing firi alla lyßi. Taki en ßar en hann wil. Þa en hann ai wil ßa raßin allir lyßir firi fe en hann sei mandr {o sacar} [o sacr]. ¶ Þa en hinn callar ai vera frest lißin. en hann callar vara lißin sum vereldi biaußr. ßa hafr ßann vitorß sum lißit callar miß ßrim ßaira manna schiellum sum miß hanum at garßi waru Oc bot {ßrysuar bußu} [bußu ßrysuar] vm ßry ar. Oc viti ßet miß tolf manna aißi. et .e. wari at meli a millum latit. ¶ Þa en mandr wil ai vereldi {byta} [biaußa]. oc frestr iru allar lißnar. ßa scal land hann frißlausan dyma. oc til dags vm manaßa frest vereldi vtretta. oc hann sacan at siex marcum silfs vißr mals aiganda. oc aßrar siex landi. So liggi oc ßaim vißr sum ai haldr bandu sina. ßar gangj oc engun byn firir et ai sculi alt upp takas

14. Af lutnum sacum
En vm lutnar sakir eptir faßur. Eßa broßur. eßa nißia. ßa aigu allir wißr at sia ßar til et ßair orca vereldi biaußa. En hinn taki ßegar. en hann wil. oc veri mandr o schemdr ¶ Þa en hann at wil so brat taka. ßa scal biaußa hanum ßrysuar til iemlanga biera. oc sißan a ßing firi alla lyßi taki ßar en hann wil eßa raßin allir lyßir firir fe en ßair sein {osacakir} [osakir] §. 1. ¶ Uela tueir vm eßa flairin oc drepa ann mann. ßa hafin ßair allir aina bandu ßar til {enn} et ann tacr vißr bana §. 2. ¶ All ßaun sum lutu aigu liauta. oc wilia hemna firi vngan oformaga. ßa ir ßet hemnat sum nequar af ßaim hemnar firi hann huart sum heldr ir quindis maßr eßa kerldis. ßaun hemd standr so sum hann sielfr hemnj ¶ Þaun warßa oc vereldi upp taka en erfingi ir vngr sen at ßi mali ir cumit. et hinn ma biaußa oc yr sacum loysas sum .j. hafr varit §. 3. ¶ ßa enn {gustniskir} [gutniskir] maßr drepr ogutniscan mann oc orcar vereldi biaußa ßa ßarf hann huatki vegsl eßa bandur §. 4. ¶ ßa enn ogutnischir maßr drepr gutniscan mann ßa haldir ai hanum banda. vtan ßi at ains et hann vereldi vinnj bußit. §. 5. Þa en oformagi verßr mannj at bana ßa ir byt at tolf marcum silfs §. 6. ¶ Þa en cuna hafandi verßr vegin miß barnj oc orca menn aißum vppi halda en barn vari hennj quict .j. quißj ßa vitj ßet hennar husbondi en hann ir til ier {hua} han [ai] til ßa vitj ßann sum hennj ier ner cumnastr miß ßrim bolfastum mannum gutnjscum at samv socn. oc ßar til so margum et tolf sein allir hennj iem burnir. ßa {bytis} [bytir] barnit at tolf marcum silfs oburit en hana at fullu vereldi

15. Af wereldi manna
Nu iru enn fram vereldi manna Gutniscs manz vereldi bytis at ßrim marcum gulz. En hann it at daußum drepin ¶ Aldra annara manna vereldi bytis at tiu marcum silfs. vtan ßrels vereldi at halffemtj marc penninga §. 1. ¶ Tacr {gufniscr} [gutniscr] maßr ogutnisca cunu. ßa bytis hann at fullu. vereldi sinu. En barn fylgin feßrnj sinu at vereldi ¶ Tacr o gutniscr maßr gutnisca cunv. ßa varj huart ßaira at vereldi sinu En barn {fulgin} [fylgin] feßrnj at vereldj

16. af banda wereldi
Gutniscs manz banda vereldi iru tolf marcr silfs. en ogutniscs manz at fem marcum silfs. oc ßrels at siex oyrum pennjnga. §. 1. ¶ Allir iru iemnir at botum ßar til et lima lytj can j cuma. ßa en lima lyti cumbr .i. ßa ier ogutniscs manz hand eßa fotr byt at tiv marcum penninga. oc so all annur misletj sum at vereldum bytas. §. 2. ¶ Drepr ßrel manz mann gutniscan. ßa taki drotin oc laißi hanum bana bundnan .i. garß firi fiauratigj nata. oc niv marcr {filfs} [silfs] miß. ¶ ßa en ai ier banj til ßa gieldi tolf marcr silfs oc ai maira ¶ ßa en ßrel drepr ogutniscan mann ßa byti drotin firj hann tuar marcr silfs. oc laißi bana butnan .j. garß fjri fiauratigi nata ¶ ßa en ai ir banj til. ßa bytj hann fem marcr silfs Oc vinnj hanum siex manna aiß et hann huatki varj .j. ßaim scaßa raßandi eßa valdandi ¶ vindr ai drotin aißi uppi haldit ßa bytj fult vereldi. beßi gutniscan oc ogutniscan ¶ ßa en ßrel drepr ßrell ßa vindr ai mann noygat til ßes et hann giefj bana at botum en halffemtj marc pennjnga ir. i. bußi En ßrel ßan sum ort hafr mala ßa taki {flelsj} [frelsj] firi kirchiu durum miß socna manna witnum oc sißan varßr ßrell siir sielfr huat sum hann gierir

17. af osoyßum
Vxj fastr oc fem vittra gamal bierir oc mannj tolf marca sac .j. garß en hann verßr mannj at bana §. 1. ¶ Hest all binda En til bonda cumbr at fiarßa staurgulfi fran lißstucki oc fiuggur stig fran durum manz ßa varßar ai vtan frembra foti manninerar oc tannum en hann bitz ¶ ßa en ßu j garß far eßa til cletis ßa bint vißr gafl. eßa bac vegg. ßa varßar ßu ai frammar ßan aßans var telt. §. 2. ¶ Galtr ir at ßrißia en hann hafr ßria vintra fastr gangit §. 3. ¶ Hundr ir at fiarßa hanum varßar .e. vm alt en scaßa gierir aighi ßan sum wil. §. 4. ¶ ßaim fiaurum oqueßins vitum varßar huer maßr .i. garßi sinum vißr tolf marca silfs sac ¶ ßa en oqueßins vitr verßr sueverßarj manni at bana ßan gutniscum ßa falla e tueir lutir af vereldi hanns en ßrißiung byti hiin sum soyßin a. ßet calla menn crafar vereldi. En oqueßins vitr verßr mannj at bana eßa lestir mann at limum ßet al creifia oc ai hemna. lagryßia til sum til annara gieldeta ¶ ßa en oqueßins vitr vaitir mannj sar eßa lastj ßa fallin e tueir lutir af bot En ßrißiung bytir hin sum soyßin a. firi vtan hund bit ßa bytir tanna spur huer at tuem oyrum til fiugura


18. ber maßr cunu
Ber maßr cunu so at barn spillis o burit. oc hafr ßau quict .i. quißi verit. ßa bytir halfu vereldi. ßa en han kiennir ßet mannj en hann dular. ßa bindi han hann vißr miß tuem vißnum ßaim sum hann sic {scircsutaßi} [scirscutaßi] firir a ßrißia dygri et han {ber} [berß] vari. eßa ßaim sum vißr waru. oc ßau bol fastum oc tueim quinna vitnum et barn vari sißan datt burit sen han var berß oc viti ßet sielf miß siex ßiaußa aißi et ßet quict vari §. 1. Cuna scal barns at gieta at mungatj hueriu leggi .j. kietta oc hafi ner sir. eßa hafj barn .j. knium eßa leggi .j. seng. Oc liggi sielf ner. So scal {huerium} [hueriun] cuna vm ßria vintra barnj gezlu veita ¶ ßa en nequar mandr verßr miß waßa .j. ßairu gezlu barnj at bana ßa bytir hann vereldi fullu ¶ ßa en cuna leggir barn a gulf nißr eßa i setj verßa laust eßa leggir .j. seng. oc varßr laust ßa ir barn o byt huat sum helzt can at cuma ¶ ßa en cuna gangr ßar miß barnj .i. seng sum druncnir menn liggia firir oc cufnar barn .j. ßrangi. eßa miß cleßum. ßa ir ßau barn obyt. ßau et han liggi sielf ner.

19. af sarum
Gierir maßr mannj sar att eßa flairin mundar diaupt. ßa byti mund huern at half marc til atta marca beßi a diauplaic oc a langlaic. oc halfu minna en ai ir mundar diaupt oc ßau ßarf lekis schep wißr §. 1. ¶ ßan maßr sum firj sarum verßr ßa hafi witni at tuem raß mannum .j. sama hunderi oc ains lanz domera af sama siettungi oc sueri sielfr miß siex mannvm miß ßaira vitnum. vtan ßaira aiß en bot ir mairi ßan ßriar marcr ¶ ßa en ßriar marcr iru eßa ßrim minna. ßa ier ßriggia manna aißr ¶ ßa en hann flairj sar hafr. ßa suerj hann huat hann vil a ann eßa flairin oc ßau til sama bota §. 2. ¶ all hulserj iru byt at marc silfs §. 3. Sargar maßr mann miß knifi. ßa bytir tuar marcr silfs §. 4. ¶ {Kastar} [Castar] maßr at mannj miß stainj eßa andru nequaru oc far sar af ßa bytir ßriar marcr §. 5. ¶ {Varder maßr Berßer} [Uerßr maßr berßr] miß luca haggum so et synir slegir iru. ßa bytir half marc huern slegh til fiugura oc ßau miß sama witnum sum til sara §. 6. ¶ ier mandr sargaßr ginum nas eßa ver ßa bytir tueim marcum pennjnga. oc ßau litvan en atr it groit ¶ ier ypit so et ai cann hailna. ßa iru fullar mestu bytr. en oyra halfu minna ¶ Ma er eßa litvan sia yfir ßuera gatu sum ai hyl hattr eßa hufa. millan barz eßa brunar. ßa bytir half marc silfs ¶ ßa en sia ma yfir ßuert mot. ßa ir marc silfs oc ßau sara bytr §. 7. ¶ Suarß sprang bytr at marc penninga ¶ Schin hiernschal. ßa bytir. tuar marcr penninga En ier hiern scal suigin eßa {eßa} rimnin. ßa ir marc silfs ¶ Sis a. himin eßa hinna. ßa ir byt. at tueim marcum silfs §. 8. ¶ Bain huert sum .i. scalu scieldr ier byt. at marc {silfs} penninga. til fygura baina §. 9. ¶ Huaifi bain huer sum bier elna langan ßraß ifir fem elna huauga ri. ir byt at tuem marcum penninga huert til fiugura baina §. 10. ¶ Fingir huert ir byt. at .IIII. marcum pennjnga. en ßet af ir ¶ {ßumlingir} [ßumlingr] at tuem marcum silfs ¶ ßa en fingr ir liß starct so et engin ir fengir at ßa ir byt so sum af sei §. 11. ¶ ßa en mandr ir at annj hendi lestr. Oc ma ßau halda .a. suerßi eßa siclj oc vindr ai vapnj vppi vegit ßa ir byt at II marcum silfs §. 12. ¶ ßa en sundr ier ßan hels eßa nacca [ßa ir byt at II marcum silfs]. §. 13. ßa ir oc byt at II marcum pennjnga. en han af ir §. 14. ßa en af ir hand eßa fotr eßa auga uti ßa ir byt. at siex marcum silfs huert ßaira §. 15. ¶ ßa en mandr laicr at mannj. oc haggr af beßar handr. eßa beßa fytr. eßa {a} beßin augun ut stingr. Oc lifr mandr en sißan. ßa byti tolf marcr silfs huert ßaira. §. 16. ¶ Þa en nasar iru scurnar af mannj so et hann ma ai veria sicli eßa snori. ßa bytir oc at {tolfs} [tolf] marcum silfs §. 17. ¶ Þa en tunga verßr dragin ut af hafßi. oc af scurin so et ai ma mals wißr at njauta. ßa ir oc byt. at tolf marcum silfs. §. 18. ¶ Þa en mandr verßr lestr at scapum so et hann ma ai barns faßir vera. ßa ir byt at siex marcum silfs. vignjaurj huar ¶ ßa en beßir iru lestr. ßa ir byt at tolf marcum silfs ¶ ßa en ir af miß scapti. so et mandr. ma ai hugunda njauta vtan sitiandi sum {cuma} [cuna]. ßa ir byt . at XVIII marcum silfs. §. 19. Rif huert bytir at II marcum til fivgura rifia. §. 20. ¶ Tielgia .j. hendi. eßa fotj. ir byt at marc pennjnga. ¶ Þa en maira bain ir sundr. ßa ir byt at marc silfs. so foz sum handar. En lasta laust ir atr hailt. ¶ Þa en lima lastir fylgia. ßa bytir II marcr silfs. §. 21. hafr mandr syna. slegi a hendi. oc segr hana o nyta wara. ßa viti miß samu vitnum sum til sara. ¶ ßa en ai iru synjr slagir. ßa hafi ßan vtiorß sum vers. §. 22. ¶ ßet ir handa lestr minstr. En ai ma ßula varmt eßa calt. so sum fyr. ßet ir byt. at marc pennjnga. oc vitj sielfr mjß ain syri. §. 23. ¶ Jer lyßi lustit mannj yr hafßi miß synum slegum. et hann huatki hoyrir. hund .j. bandi. eßa hanna a vagla. Eßa mann en hann .a. durum callar. ßa ir byt. at .XII. markum silfs. oc viti sielfr. miß. {wi} siex manna aißi. oc miß samv vitnum sum til sara ¶ ßa en mandr verßr ainv oyra at lyßi lestr. so et hanna ecki hoyrir miß ßi en hann haldr firi andru. ßa ir byt. at .VI. Marcum silfs. §. 24. ¶ ßa en oyra verßr mannj af hagguit. ßa ir byt. at marc silfs. En verßr oyra lyt {lyt}. ßa bytir at tueim marcum pennjnga. §. 25. ¶ Slar ßu mannj tendr yr hafßi. ßa bytir ßu so huern sum hann dyrir ir. yfru fremstu tua. bytir at tueim marcum pennjnga huarn. En ßa tua sum ßar sitia nest. at marc pennjnga huarn En sißan huern. at marc pennjnga huarn. miß bitum oc allu. En njßru tendr alla halfru legra ut oc ut §. 26. ¶ Tacr ßu mannj .j. harr miß annj hendi. byt tua. oyra. ¶ Tacr ßu miß baßum. byt half marc. §. 27. ¶ Nyckir ßu mannj byt tua oyra. ¶ Schiautr ßv mannj. byt tua oyra §. 28. Slar ßu manni mungat .j. angun. ßa byt ßunca. atta ertaugar. §. 29. ¶ Sparcar ßu mann byt tua oyra. §. 30. Slar ßu mann miß nefa byt tua oyra. gangr ßu vißr ainum ßa hafi hann vitorß til fygura slegha. gangr ßu ai vißr ßa haf ßu vitorß sum vers. §. 31. ¶ Slar ßu mann miß stangu. byt half marc. huert hagg. til tyggia marca. frammar bytir ai mandr fe sinu firi luca hagg. vtan lastir fylgin. ßet iru lag guta. §. 32. Schieg manz bytir so sum annur hardrag ¶ loyski ßet sum fingir ma a setia {ßa} bytis {half marc} VIII ertaugar ¶ ßa en tu ma a setia. ßa bytis half marc. ¶ ßa en ßumling latr til at ßrißia. ßa ir byt. at Marc pennjnga. ¶ ßa en loyski ir so mikit et lofa ma a leggia. ßa iru tuar marcr pennjnga. ¶ ßa en huert har ir af ßa bytir at marc silfs. En frammar bytir ai ßau et huert har sei af dregit ¶ ßa en torfa ier mannj af hafßi haggvin ßa ir byt at marc silfs §. 33. ¶ Scainir ßu cleßi manz. ßa byt ifircleßi at oyri. Curtil at tueim oyrum. licvara. at atta ertaugum oc {giert] [gier] alt hailt cleßi manz oc iem gut sum ßet fyr war licvara callar serc. oc scyrtu. broc. oc hatt manz. ßaun iru all iem dyr. huert ßaira sum scaint verßr. ßa en a harund cumbr. oc verßr sar. ßa bytir ßu beßi sar oc cleßi §. 34. ¶ Sari scal maßr varßa ypnu til iem langa. oc aina nat §. 35. ¶ Uerßr maßr berßr miß luca haggum. oc liggr .j. seng samu so et hann ai gangr uppi millan. so far ßau forschiel. ßa hafj fiugura bolfasta manna vitnj. oc ßriggia domera af sama siettungj. oc ßar til so marga et tolf sein ¶ ßa en hann aj far forschiel. ßa hafi hans aruj vitorß miß samu vitnum. En gangr hann vppi mjllan. ßa hafi vitorß sum vers §. 36. ¶ Gierir maßr mannj vegßuera. tacr rißandi mann .j. baizl. eßa gangandi mann .j. acslar oc vendir vm at gatv sennj. ßa bytir ßunca. VIII ertaugr. En gierir hann mannj vald. oc latr lengr fylgia. ßa bytir ßriar marcr hanum firi vald. co aßrar ßriar moga §. 37. ¶ Bers ßrell manz vißr mann frelsan. ßa hafi .e. hann hag tu gin ainv. ßa ier ßaira millan iemt ¶ ßa en ßrell fal flairi ßan tu gin ainv. ßa ir byttr slegr huer at tueim oyrum til fygura ¶ ßa en hin frelsi far flairi hag ßan att gin tueim ßa ir hanum byt. at half marc huert til fygura. ¶ ßa en ßrel far nych eßa ryst. eßa rind. ßa ir .e. hanum byt halfu sueuerßari ßan frelsum. ¶ ßa en .j. sara far cumbr. ßa bytir iemdyrt sum frelsum til ßriggia marca oc ai frammar. ßunca bytir engin ßreli. oc engum bytr oc ßrel ßunca §. 38. ßar sum gangs .j. garßi. ßa liautin njßiar hafuß lut sum a fiarßa mann. en fiarrar ier. ßa taki attunda lut sißan gield iru guldin. ¶ En quindi taki slict yr garßi sum hann .j. hafßi en ßet scrjfat ier .j. fyrsta arj. ier ßet ai scrifat ßa hafi garßin vitorß.

20. Af allum lutum
En oformagar iru vngir eptir {dau} faßur daußan. oc iru synir magandi menn. ßa ma ai han elzti vißr hin yngsta. ßau et noyßas {takis} [taki] fyr ßan hann ir magandi. noytin af allu oschiptu ßar til et hann ir femtan ara gamal. sißan taki hann vißr sciaußu. oc scalum. oc liatar firir sir huer en ßair ai wilia lengr saman vera. ¶ ßa en so takr noyßas et iorß verßr til fyßyr selia fyr ßan allir sein magandi. ßa al festa aldra iemt. oc [ai] at fastu selia so elzta sum yngsta vtan ßy at ains ai e nequar taki vngan oformaga til sina. huat sum hann heldr ier quindis maßr eßa kerldis. oc giefi hanum fyßu ßar til et hann ir magandi. ßa haldr hann innj sinum luta ßau et andrir verßin iorß til fyßur selia §. 1. ¶ Giftir faßir sun senn. oc doyr suninn oc laifr dydir eptir sic ßa schulu ßaar sitia .j. karls {scaati} [scavti]. oc bißa luta senna. ¶ ßa en karlin doyr oc gangs eptir ßa schiptin arfi at hafßa tali dydir oc sunna {dydrir} [dytrir] ¶ ßa en synjr karls iru flairin. ßa liautin suna dytrir eptir faßur senn ¶ Samulund liauz oc eptir faßur moßur en han lifr lengr en sun §. 2. ¶ Hafr erfilytia aign lutna. ßa liautr huert sißan eptir annat .j. hueria quisl sum ßet cumbr huart sum heldr sei linda gyrt. eßa gyrßlu e mißan bloz ir til ¶ ßa en gangs bloß alt. oc ir cumit vndir tua linda gyrta. oc ocumit vndir ßrißia ßa liautr atr .j. garß sama sum yr war cumit ¶ ßa en cumit ir vndir ßrißia. oc iru allir ßrir eptir sik ßa steßz ßar quert .j. garßi sum .j. ier cumit ßau et gangis §. 3. ¶ Hafr erfilytia lutu lutna oc gangs eptir hana ßa liautj ßan sum bloßz ier nestr ¶ ßa en baßi iru iemner kerldi oc quindj ßa liautj ßau kerldj oc ai quindi §. 4. ¶ ßar sum gangs .j. garßi ßa liautj dotir eptir faßur senn myßrni oc faßur myßrnj. ¶ ßa en faßur {fystrir} [systrir] iru giptar. eßa ogiptiar ßa takin ßar sett {saßur} [faßur] myßrnj ¶ ßa en neccrar iru ogiptar ßa takin attunda pennjng af feßrnj sinu ßegar gield iru guldin §. 5. ¶ { ¶} Gangs eptir mann. oc limnar enkia .j. garßi. ßa hafi at vppheldi .j. garßi til atmelis laup rygar. oc annan korns vm huern manaß. en han ai doyr. eßa giptis a fran ¶ En ßann custr sum hennj fylgir ßar .j. garß ßa taki slican yr garßi sum {hennj} [haan i] quam §. 6. ¶ Uerßr cuna gipt .j. flairj {garßi} [garßa] oc far barn .j. flairum. ßa liauti so barn sum barn myßrnj sitt. beßi aign oc oyra oc byrßr takin upp firi samsystrir sinar. huat sum ßar iru giptar eßa ogiptar §. 7. ¶ ßa en cuna ir gipt af garßi miß haim fylgi. oc gangs eptir hana ßa liautz atr .j. garß sama sum han af giptis ¶ ßa en gangiz ier .j. ßaim garßi ßa liauti nesta bloß huat sum heldr ier kerldi. eßa quindi oc ßaigin quindi lengra ßan a fiarßa mann iru beßi iem ner ßa liautj ßau kerldi §. 8. ¶ ßet iru oc lag. et cuna liautr hogsl oc iß eptir bonda senn. sitir han lengr enkia .j. garßi meß synum sinum gangs eptir syni hennar fyr ßan atta ar iru ut gangin. ßa taki marc penninga vm huert ar mißan synjr lifßu. En giptis han fran barnum sinum lifandum ßa hafi hogsl oc iß. oc ai maira §. 9. ¶ Enkia ßaun sum barnalaus ir. ßa hafi herbergi en han wil .j. sama garßi sum han gipt ier .j. ßa en han ai wil. ßa hafi half marc pennjnga vm huert ar siextan ara. oc taki upp eptir ßi sum ar lißa. §. 10. En vm quinna lutu ßa liautr dotir. eßa dotur barn. ßa en ai iru ßaun til. ßa liautr systir eßa systur barn. ßa en ecki ier ßaira til ßa liatur faßur systir. eßa faßur systur barn. ßa en ecki ier ßaira til. ßa liauti nesta bloß. a fiarßa mann. oc ai frammar ier ai ßet til ßa standr quert .j. garßi meß nißium ¶ Jer kerldi gangit sic. oc ier .j. qujnna luta cumit. huat sum heldr ier af byrß eßa systr. oc iru beßin bloz iem ner ßan liautin beßin §. 11. ¶ Brinna innj tueir feßgar beßir. j. ainu husi. druncna beßir a ainu schipi eßa falla beßir .j. ainu vigi. ßa ier systir iem ner sum dotir §. 12. ¶ varßa synir flairin eptir mann. oc aucas af allum cann gangas eptir nequara. ßa varin allir iem ner at lutum til fiarßa. §. 13. ¶ Huer sum sell sett feßrnj oc af hendis allu ßi sum innan staurs ier. vari schildr vißr lutu miß nißium eßa bryßrum. oc vari .j. ogutnisca manna vereldi en synir hans varin .j. lutum. oc .j. lagum miß njßium En ßair fa atr ßriggia marca laigi. §. 14. Engin ßysun far sic gyt til luta. vtan ßi at ains et hann hafi aßal gutnjsct. beßi faßur oc moßur. oc vitri ßegar miß scri .j. etar manna scra ßar til et ßriar iru eptir sic allar {gufniscar} [gutniscar]. ßa liautr sun ßairi ßriggiu lutu meß njßium ¶ Far gutniscr maßr {ßry} ßy barn wißr gutnjsca cunu. oc gangs eptir hann oc loyfir eptir sic ßy barn synj oc dytrir ßa schiptin ßaun feßrnjs oyrum at hafßa tali miß aßal dytrum. En ßar iru til. iru ai ßar til ßa schiptin ßaun sina milli at hafßa tali feßrnjs oyrum ¶ En far gutniscr maßr ßy synj wißr ogutnisca {cuna} [cunv] ßa fyßi hann ßaim ßar til et ßair iru magandi wilia ßair ai lengr miß feßr vera. ßa giefi ßriar marcr penninga huerium ßaira oc fulc vapn oc senga cleßi faldu oc legwitu oc vengi oc femtan elnar cleis til gangcleßa ¶ ßa en hann hafr ßy dytrir ßa fyßi oc ßaim ßar til et ßar iru XVIII ara gamlar hafi sielfs wald vm gipta ßaim en nequar baißis. en warßa ßar ai giptar oc wilia ßar ai lengr meß faßr vera sen XVIII ar iru ut gangin ßa giefj Marc silfs hueri ßaira oc seng. oc gang cleßi. oc ko eptir emnum sinvm ¶ Þy barna ret schal ut giefa allan miß kirchiu manna schiellum ¶ Far gutniscr maßr ßy dotur vißr ogutnisca cunu oc falz nequar vißr ßa ßy dotur ßa hogsli hana miß IIII. Marcum. huat hann heldr [ier] gutnjscr eßa ogutnjscr. En verßr maßr innj takin miß ßissi ßy dotur. ßa loysi vndan hand eßa fot meß III marcum silfs. far gutnjsc cuna ßy dotur. vißr ogutniscan mann ßan hafi sama ret sum nussi war sect §. 15. ¶ Þa en mandr verßr innj takin miß gutnjscrj cunu einloyptri ßa ma hann {ßan} .j. stuch setia oc hepta vm ßriar netr oc senda buß frendum loysin vndan hand eßa fot miß siex marcum silfs eßa latj af hagga en hann vindr ai vndan loyst ¶ ßa en hann ai verßr inni takin miß. vtan verhdr barn hanum til handa burit. oc kennjr cuna mannj barn. En hann queßir naj vißr. ßa taki hann mjß sir tua bolfasta menn af ßairi socn sum ßa var cunan .j. ßan barn war aflat. oc suerj so mjß siex manna aißi at ßair aldri hoyrßin af ßy malj orß eßa ymil fyr ßan barn vari fyt ßa fylgir hanum vitorß En han far ßa tua bolfasta menn ¶ faldir hann oc far at witorß. ßa hafi han vitorß miß siex mannum allum sir iem burnum. oc sueri ßet et hann sei faßir at barnj En hann taki wißr barnj sißan. oc wißr myßir en hann wil ßa wn ai vill eßa ai ma ßa giefi hennj fult hogsl en han gutnisc ir. ¶ Uerßr gutniscr maßr innj takin miß ogutniscri cunu. ßa far han ßriar marcar af hanum. oc ßoygi ellar vtan hann sei inni {takink} [takin] ßar sum hennar seng ir oc hennar haim ¶ Uerßr ogutnjscr maßr innj takin miß gutniscri cunu. ßa byti sum aßal gutnjscr ¶ ßa en hann verßr ai inni takin oc far ßau barn meß hennj. ßa giefj hennj hogsl. atta marcar oc fyßi sielfr barn sett ¶ En kennjr cuna barn hanum oc hann queßr nai vißr ßa verj sic miß samv witnum sum gutniscr En barn fyßin ßair sum hogsl aigu upp taka faßir eßa broßir en han ogipt ier ¶ Far {gutniscr} [ogutniscr] maßr barn vißr ogutnjsca cunv ßa giefi oc hennj hogsl III marcr oc fyßi faßir barn sett ¶ ßa en hann verßr inni takin miß. ßa giefi oc ßriar marcr ßau et ai sei barn

21. gierir mandr hor
Gierir mandr hor ßa bytj. III marcr ßingi. oc siex marcar mals aiganda ¶ ßa en mandr gierir yfir hor [lerßr eßa] olerß. ßa byti XII marcr landi. oc aßrar tolf malsaiganda ¶ Gierir giptr maßr hor vißr ogipta cunu. ßa schal hann hana hogsla ¶ Gierir laggipt cuna hor wißr ogiptan mann. ßa schal hann hana ai hogsla ¶ Uerßr maßr innj takin miß annars manz cunu lerßr eßa olerßr. ßa liggi hanum vißr fiauratigi marcr. eßa lif hans oc raßi ßaun mals aigandi huat hann heldr vill. fe eßa lif hans §. 1. ¶ luccar mandr dotur manz eßa nequan hans varnaß til festur vtan faßurs raß eßa frenda. ßa byti .XL. marcr mals aiganda ßar hafi land. tolf marcr af §. 2. ¶ Tacr mandr cunv eßa moy ranj eßa valdi. vtan faßurs raß eßa frenda. ßa raßin ßair sum hennar mal rychta halsi eßa {eßa} vereldi hans en cuna ir gutnjsc ßar hafi land tolf marcr af ¶ ßa en cuna ir o gutnisc ßa raßin ßair sum hennar mal rycta. halsi hans eßa .X. marcum silfs. ßar hafj land. XII marcr af

22.{Af quinna scam}
Verßr cuna schiemd .j. scogi oc til symnjs noyd eßa annan staß. ßa laißi mann mjß opi. en han ai {ai} vil scam ßula. oc fari ßengat eptir sum hann far firir. ¶ ßa en nequar hoyrir op hennar ßa ma ßan biera hennj ful schiel oc all so sum hann vißr vari oc augum a sagi ¶ ßa en engin hoyrir op hennar. ßa schirscuti han sic ßegar vm fyrsta dygir ßar sum han til byar cumbr oc segi namn manz. ßaira njautr han oc schiela at en ßaun duga vilia ¶ ßa en han lengr suelir oc kerir ai ßa ir ßigia best ifir ßan far ßa witorß sum vers ¶ ßa en mandr verßr at slicu sandr oc fylgia schiel cunu. ßa bytir hann gutniscri cunu XII marcr silfs. en ogutnjscri cunu fem marcr silfs oc ofrelsi VI oyra penninga ¶ Uerßr firi laggipt cuna gutnisc eßa ogutnjsc. ßa hafr hann firi gart lifi sinu. eßa loysi sic miß so miclu vereldi sum cuna ir dyr ¶ ßa en cuna kennjr ai mann. oc schirscutar ßau sic vm fyrsta dygr sißan hann til byar cumbr oc latz sißan hafa kient mann sißan lengra ir fran gangit. ßa vers hann miß XII. manna aißi. ßa en han ier hauandi oc biers a ßaim tima sum han scam sina scriscutaßj ßa aigi han vitorß miß tolf manna aißi oc vitnum ßaim sum han sic schirscutaßi firir ¶ ßa en ßrel manz gierir {ski} slict vißr gutnisca cunu ßa vindir ai drotin miß vereldi vert hann vtan ßi at ains at han heldr vili hafa vereldi ßan lif hans

23. vm quinna gripj
En vm quinna gripi iru lag ßaun Slar ßu tupp eßa huif af cunur hafßi so et ai ier mjß vaßa gart oc beras hafuß hennar halft ßa byt marc penninga ßa en beras alt ßa byt II marcr. hafi han witorßr vm miß vitnum ßaim sum a sagv huat sum heldr beraßis alt eßa halft ¶ En ofrelscuna far slega bytr. oc ai maira §. 1. ¶ Slitr ßu nast eßa nestla cunur ßa byt atta {ertaurar} ertaugar. slitir ßu beßi byt half marc ßa en hann faldr nißr a iorß. ßa byt marc. §. 2. Slitr ßu snoßir cunur ßa byt half marc hueria til mestu bota. oc fa hennj alt atr witi sielf ner alt ir §. 3. ¶ Schiautr ßu cunv so et hennj stinqua cleßi yr lagi ßy sum ßaun fyr varu ßa byt atta {ertaußgar} [ertaugar] Stinqua ßaun a legg mißian. byt half marc. Stinqua ßaun so et sia ma kniborß ßa byt marc penninga. Stinqua ßaun so haut et beßi ma sia lend oc lyndir. ßa byt II marcr. §. 4. Tacr ßu cunv vm baugliß byt half marc. En hann kera wil Tacr ßu vm alnbuga byt atta ertaughar Tacr ßv vm axlar hafuß. byr fem ertaughar Tacr ßu vm briaust byt oyri. ¶ Tacr ßu vm ancul byt half marc. Tacr ßu milli knis oc calua byt atta ertaugar Tacr ßu vfan knj byt .V. ertaugar Tacr ßu en handar mair. ßa ir ßet gripr hinn oc haiß verßi oc haitr fola gripr ßar liggia engar fe bytr wißr flestar ßula sen ßar til cumbr §. 5. ¶ Þa en firi verßr o gutnisc cuna ßa bytir ßu hennj halfu minna gripi alla ßan gutniscri cunu. en firi ir cuna frels oc friß wet

24. af bryllaupum
Vm wagnjcla ferßir ßa schulu ai flairin aca ßan tueir a huarum wagnj en magha raiß ir af takin. ßar singis bruß messa sum vngi maßr ier oc bryllaup scal driccas Sendi vngi maßr ßria menn gin bruß sennj. oc bryttugha bißi ßar sum bruß messa sings. oc bryllaup drigs ¶ En bryllaup scal driccas vm tua dagha miß allu fulki. oc giefar giefi huer sum wil eptir wilia sinum. En fyrnjngar iru af tacnir til bryllaupa hafa A ßrißia daghi ßa hafin sielfs wald vm at biaußa atr drozsietum oc gerßa mannum oc nestu frendum Minni sculu scenkias so marg sum husbondi wil firir mariu minnj En eptir mariu minnj ßa hafi huer maßr haim luf oc ol bieris ai lengr. in. huer sum ßitta briautr ßa byti .XII. marcr landi. En huer sum o bußin cumbr til bryllaups eßa waizlur ols ßa gieldi III oyra. §. 1. ¶ Erfis gierßir iru allar af tacnar vtan huer sum wil ßa giefi cleßi oc scyßi innan socna fulki eptir ßan sum fram ier lißin §. 2. Scarlaß oc bladragning. sliti ßet {ier} [huer] sum til ier oc engin maira til auki sen ßet ier slitit hautki fornt eßa nyt §. 3. Raißcleßi oc raißwengi schierins ai smeri ßan .j. fiarßunga §. 4. ¶ Þitta ir oc sempsic vm gutnjscar cunur et huer broßir gieri raß firjr systr senni til giptur wil hann ai ßa giefi hennj attunda lut af aighu senni til wp heldis miß scynjan nestu frenda oc socna manna so et han huergi oratlica firi gieri sinvm cust §. 5. ¶ En vm o gutnisct fulc ßa liautin tuar systrir gin ainum bryßr ¶ ßa en falla cann syscana millan eßa syscana barna ßa schiptin so ßi sum feßrnj: eßa myßrnj ßa en fiarrar gangir ßa liauti ßan sum bloßi ier nestr

25. af scoga brigzlum
Brigßas tueir menn vm scog. ßa al mandr hafa tu witnj. ligs vitnj. oc ortar witnj. laßigs wiß garran. eßa troßr clufit oc a stumbla legt. eßa clappat quisti oc saman burit. oc ßar latit ßorcas til hafallar. ßet ir ortar witnj fult ¶ Uitorß hafi ßann sum licswitnj hafr driaugarj at ort vm cring. an af ßaim sum mest .a. schal fysti til aiz at ganga. wil hann ai. miß aißi vitna. ßa dugin hans vitnj huargum §. 1. ¶ En vm aßal iorß schal oc hafa tu vitnj njßia oc ortar vitni vm ßria vintr ortar vitni bierint ßair sum aign aighu a fasta {grigßir} [brigßir] ßan sum cring um .a. ßa utinin ßair sum nest aigu vtan vm ¶ Nißia vitnj bier ai nerari ßan fiarßi fran cumjn. §. 2. Þa en ßaun mytas. aßal iorß [oc scogr oc myr. ßa tacin Aßal iorß tva luti] oc scogr. oc myr ßrißiung. ¶ Scogr oc myr ßa tacr halft huat. af dauf iorßu ßar sum ßaun mytas millan stumbla oc star ßufur oc huatki ma ßaira miß andru witna. ai scogr miß myrj. oc {ar} [ai] myr miß scogi §. 3. ¶ lufi engin maßr andrum mannj hagga .j. o. schiptum scogi. eßa agh sla .j. o. schiptri myri. vtan hann sei sacr at ßrim. marcum wißr mals aiganda. oc aßrum ßrim wißr mogha ¶ Drifis engin maßr yrkia .j. annars manz scogi eßa myri vtan ßet sei tyct mjß schiellum sum hann miß far. an bol eßa faru schiaut. En segr hann et hinn. o schellica hafi takit. ßa {vitin} [vitni] ßet meß a syn §. 4. ¶ Huer sum schaßa far vm scog. eßa aßrar aighur. oc wil hann nequarum mistroa vm nequat. ßa synj engin andrum ranzsac. oc .a. syn. vtan sac §. 5. ¶ Huer sum {merki vm} [merkium] spillir vtan staurs eßa innan ßa wari sacr at ßrim marcum vißr mals aiganda. oc aßrum ßrim wißr moga ¶ Drifis oc engin maßr gerßa af o schiptri aign. vtan hann sei sacr at ßrim marcum vißr mals aiganda. oc en aßrum .III. wißr mogha §. 6. ¶ Garßi .a. varßa huer ßar sum hann giert hafr. ßan tagarßi sum ta fast .a. en ßan sum ai a. tafast. ßa varßar ßan mjßal garßi. ßar bytir huer spiell sum hann garß a firir ¶ ßa en flairi hafa garß auman ßa gialdin allir spiel sum ai hafa garß laggiertan Engin far haildir firir spiel sinvtan hann hafi sielfr laggiertan gaßr ¶ Ai ma wisa spiellum .a. annars garß auman vtan hann sielfr hafi goßan

26. af half gerßi
Baißis maßr half gierßi af mannj. ßa al til segia hanum mjß granna vitnum eßa kirchiu manna. oc schilin socna menn til lutar .j. samu siaunatum. liauti sißan sielfr miß granna vitnum En hinn ai wil vißr wara oc gierß ßar sum ßu liautr en hin hafi sißan atmelis frest fran luta daghi ¶ ßa en sißan cuma soyßir .j. ßa tac .j. hus. oc lat ai ut fyr ßan hann spiel bytir. oc half marc fram setr til garz ¶ Hafi giert .j. halfum manaßi. oc tachi atr veß sin ¶ ßa en hann ai gierßir .j. halfum manaßi. ßa tappj sinnj half marc. oc ßu tac atr til annarir half Marc. ßar til et gert ier. varßi .e. spiellum mißan ogert ir. firi ßi et garßr ir granna setr §. 1. ¶ Huer sum tacr soyß .j. hus. ßa anduerßi soyßi til ßes et hann til segr hinum miß granna vtinum sum soyßin .a. vil hann ai sißan soyß sen ut loysa. ßa hafi sielfr scaßa en soyßr ir verri. eßa daußr meß allu. ßa en allum ier laglica til segt ßa anduerßi ßan sum garß a {osoyß} [osoyßan] oc laupr .j. at laggiertum garßi. ßa al mannj til segia miß granna witnum. oc bißia soyß senn hepta. ßa en hann sißan gierir scaßa. ßa al taka soyß .i. hus. oc hann byti spiel sum soyßin a. §. 3. ¶ Briautr uxi band hailan garß ßau et hann ai sei laggiertr. ßa bytir ßu spiel. ßa en hann laupr yfir ßa bytir ai en ai oc garßr laggiertr ier §. 4. ¶ ßa ir uxi at lagum heptr en horn band ir a. eptra foti. oc so vm horn §. 5. ¶ Engin garßr ir laggiertr vtan hann sei meß tueim bandum bundin oc half ßrißi elna haur til yfrsta banda oc ßau firi ßaim soyßum sum yfir laupa oc ai firir suinum eßa firir ßeim soyßum sum vndir scrißa §. 6. ¶ Gasa eßa grisa gieti huer sielfr en garßr ir laggiertr firir §. 7. Haggr maßr innan gierßa oloyfins oc acr til. ßa wari sacr at ßrim marcum wißr aiganda. oc aßrum ßrim moga En bier hann yr haim til sina. ßa wari sacr. at atta ertaugum. oc .e. hailt atr ¶ Brestr axul a gatu eßa annat raißi ßa haggi sac laust .j. annars aign en hann at sielfr .a. so ner et hann sia ma oyc wagn. eßa rus oc kerru §. 8. ¶ Rifr ßu garß manz upp so et ßu briautr yfrsta banda ßa. byt half marc. En rifr ßu annat staurgulf. byt VIIII ertair rifr ßu ßrißia byt IIII ertaugar. Rifr ßu so brat sum lißzmeli sei ßa byt tuar marcr oc ai frammar. oc gierß atr garß hans iem goßan. oc iemlangan sum hann fyr war oc warßa scaßa emen ypit ier §. 9. ¶ Tacr ßu wiß manz eßa garz virki. eßa timbr .j. scogj. byt .VI. oyra. ßa en hinn hafr til gautr fyrt. ßa iru ßriar marcr. en hann ecki laifir sett atr oc fai hanum alt sett aigit atr iem gutt oc iem mikit. en ßu verßr sandir at. viti sielfr miß aißi ner alt ier

27. Af saußi
Saußi varßar huer sum hann .j. garßi hafr. vtan ßi at ains et hiaul {liggia} [liggi a] eßi felli dur ßa varßar ßann sum fran ypnu gangr grafr ßu {fauß} [sauß] .j. engium eßa aign ßennj ßa gier gang oc gatu iem goßa fran sum til ellar varßar ßu soyßi manz en hann waßa liautr

28. af aigna caupi
Aign ma engin selia vtan ßrang rekin til. ßa segi til scyldasta meß socna mannum oc etar mannum oc ßair scynin huat til ßrengr. ¶ En huer sum giefr pennjnga a aign. vtan ßissa scynian. ßa hafi firi giefit penningum sinum. oc byti tolf marcar landi. oc aßrar .XII. scyldum mannum. ßaim sum rypta. En aign ir aldri lagcaupt. vtan meß ßings manna scynian. oc afraßr frammj standi vm atmeli. §. 1. ¶ Meß samu witnum scal oc festa sum {caupta} [caupa] §. 2. ¶ Scipta menn aignum. ßa lysin a ßingi scipti sinu. so et beßir sein wißr ßa en nequar mistror ßaim. ßa ranzaki .j sama ari §. 3. ¶ ßa en ai vinna scyldir menn caupt aign af ßaim sum selia ßarf. ßa caupin quislar menn. eßa etar menn mjß samu scyn sum seth ir. En aign caupis aldri vtan etar §. 4. ¶ Þa en ßair menn hafa aign sum ai iru .j. ett gutniskir eßa {ogugnischir} [ogutnischir]. oc ßorfu selia. ßa selin ßaim sum liauta aighu en ßair efla. efla ai ßair. ßa caupin hunderis menn .j. sama hunderi sum aign liggr .j. ¶ huer sum ßitta briautr. buti .XII. marcr landi §. 5. ¶ ßa en fierrar maßr caupir ßan nesti. ßa scal afraß fram {leggia} setia a hunderis ßingi. ßi sum aign liggr .j. oc hinum laglica til segia sum vtan ßings ier fyr enn afraß fram seti firi hans socna mannum sum afraß a taka ¶ Sel maßr aign sina ßa takin afraß beßi qujndi oc kerldi sum ßet liautas a. oc ai ßair sum noyta miß hanum. En aign caupin ßau nißiar eßa quislar menn. wilia ai ßair. ßa iru quindis menn nerari ßan vtan menn ¶ En sel maßr aign sina oc caupir andra miß sama verßi til macs sir. ßar gangr ai afraßr af ¶ Jorß ir oc aldri afraßa laus. vtan ßi ains et allir lyßir selin. eßa han verßi at vereldi guldin. eßa marc laigi at haim fylgi amala ßingi vt lufat. eßa at ßiaufgildi guldin ¶ Jru bryßr flairin eßa bryßlingar. oc hafa scipt. eßa aßrir scyldir menn. oc selia ymsir aign sina. ßa taki engin ßaira afraß af aßrum. vtan ßan sum ßaim ier nestr. oc haldr sennj aign §. 6. ¶ Sitr mandr .j. hers handum oc gieldr firi sic iorß eßa aign sina. ßa ier njßj nestr atr loysa en hann wil. oc fe firi gielda sißan hinn haim cumbr ¶ Sitr bonda sun .i. hers handum eßa oformagi ßa ma engin hann dyrari loysa ßan. at. III marcum silfs. vtan ßi at ains et vmbuß sei til faßurs eßa frenda. oc hafi ßrißiung at a vagst. slict sama fe sum hann galt En witorß far hann ai frammar. ßan. til .III. marca silfs. en ßa tacr a schilia ¶ En hinn sum lutna hafr aign oc ai ir oformaghi. hann {gierir} [gieri] sielfr mal firir sir so sum hann wißr ma cuma. ßet standr sum hann sielfr gierir ¶ ßaun iru lag landa milli et ut lendingr loysi aldri dyrari mann gutniscan. ßan at .III. marcum silfs. vtan hann hafi vmbuß faßurs eßa frenda. oc taki ßrißiungs a vagst eptir fe {fe} sinu ¶ ßa en broßir far miß fe osciptu oc cumbr .j. hers hendr ßa loysin bryßr hann. oc miß fe o sciptu ßa en hann far miß fe schiptu ßa loysi sic sielfr ¶ Bryßr aigu broßur af hers handum loysa .e. mißan o scipt ir ßaira millan §. 7. ¶ ßa en nequat gagn biers ainum til handa frammar ßan andrum eßa verßr {findr} [fyndr] außin ßa aigu allir hafa e mißan o scipt ir ¶ ßa en {broßir} bryßr veria aign o scipta. oc drepr ann ßaira mann ßa varßar sinum vercum huer ßann bytir sum drap §. 8. ¶ Engin gutniscs manz sun far schipt af feßr ßoygi et hann baißis vtan ßi ains et faßir wili eßa giptis miß faßurs wilia. ¶ ßa en hann scipta vill ßa taki upp hafuß lut senn af oyrum at rechning. en faßir hafi bol sett o schipt. oc giefi syni ßaim landz laighur af. oc hafuß lut senn. oc raißi sielfr firi sir fara huert hann wil. ¶ ßa en ßair hafa bol flairin ßa fari sun a nequat ßaira. oc at recning en hann vill so frammarla sum faßir scynias ai oraßa maßr ¶ ßa en ogutniscr maßr hafr synj ogipta. eßa gipta. ßa fain aldri scipt af feßir sinum. vtan faßir scynj oraßa maßr

29. af gieldum
¶ Huer sum gield gerir oraßlica. ßa firi gieri sinum lut. oc ai maira. en engin gieldi gield eptir hann daußan frammar en hans custr vindr at

30. af ueßium
Hafr ßu veß takit af mannj firj sant gieldeti. ßa stemni hanum til kirchiur. eßa til ßings oc loysi atr at laga frestum eßa wirßin socnamenn. eßa ßings menn

31. af ßingum
Þitta ir oc sempt sic et ßing all scal byria halda firi mißian dagh. Raßmenn sculu retta a hunderis ßingum huer sum ai cumbr af ßaim firi mißian dag. ßa byti ßria {III} oyra ßingi ¶ ßa en engin ßaira ier {cumit} [cumin] vm mjßian dag ßa varin sakir at III. marcum vißr ßan sum fyr bier man upp. oc aßrum ßrim moga ¶ En domar dymins ai lengr. oc aißir lyptins ai lengr en sol setr. huer sum ßitta briautr byti ßingi eptir ßy sum ßing ier haut til ¶ Sacar engar ma siettungr sykia hoyrin ßan til III marca. En ßrißiungr til siex marca. oc land alt til tolf marca. ¶ Jru stefnur vm aignir. ßa varj lagfeldr ßann sum ai cumbr at sama tima sum ßing al halda

32. af fear crafi
Can fear craf verßa manna millan. ßa far engin hoygrj lag af andrum ßan til siex manna. en ßaim cann a scilia ¶ En vm aigna dailu. til .XVIII. manna En daila ir til. marc. gulz so. oc ßau et maira sei ßa en ßaim schil a. ßa sculu ßet wirßa hunderis raßmenn vtan aiß et daila sei til marc gulz. oc taki nu fystu stemnu vm manaßa frest af ßairj ¶ ßa en hann wil atr segia ßa segj atr firi half manaß fram til ßrißiu ¶ ßa en daila ir minnj. en til. marc gulz. ßa scal taka .VI. manna stemnu fyrstu vm halfan manaß ßa en hann will atr segia ßa segi atr firi siaunata frest. oc flytj vm siaunata frest aßra fram til ßrißiu en stefnur ma ai lengr flytia vtan beggia vilia

33. Caupir ßu vxa
Caupir ßu vxa ßa royn hann vm ßria daga ¶ lastir fylgia hanum tueir. ann en hann ai dragr. annar en hann briautr §. 1. ¶ caupir ßu ko ßa royn hana vm ßry mielc man ¶ lastir fylgia hennj tueir an en han sparcas so et ai ma mulca annar en han mielc stulin ier

34. Caupir ßu hest
Caupir ßu hest ßa royn hann vm ßria daga. oc laiß atr miß lastj en ßu nequan findr ¶ laistir fylgia hesti ßrir. ßann ir ann. en hann star blindr ier. Annar en hann bitz. ßrißi en hann {fembru} [frembru] fotum sparcas. ßa en ßu hann lengr hafr. ßa tacr ai sali wißr ßaut lastir fylgin vtan hann sielfr wili

35. af hestj
Tacr ßu hest manz .j. baitu eßa annan steß o loyfis hinum sum a. oc rißr mjß eßa acr miß. ßa byt .III. marcr mals aiganda. oc aßrar III moga. En ßu verßr sandr at et ßu abaki wast. oc. fa. e hailt atr §. 1. ¶ Tacr ßu hest manz wißr garß bundnan oc laifr engin atr. ßa byt oc ßriar marcr mals aiganda. oc aßrar ßriar mogha. vtan ßi at ains et ßu mjstakit hafr. oc annan querrant laift. ßa en ßu mjstakit {hafir} [hafr]. ßa byt. VIII ertaugar. oc cum hanum hailum atr firi ßrißia dygr

36. Af schipa getzlu
Um schipa getzlu iru lag ßaun. Caup schip ßet sum ßretan iru rangr .j. oc ßrir bitar varßar mandr at strandu utj §. 1. ¶ En byrßing scal reka ginum stuch eßa rif. eßa ginum bul wißr hus ßet sum ßiauß sufa .j. ¶ laas al at wara. oc lykil ßan sum husfroyia bierj eßa husbondi ¶ Rekendr sein aj lengrin ßan ßrir stelkir oc fiarßi hamar. veghi stelkir huer tuar marcr. eßa vecki vm ßriar rangr. oc af sia varßar ai §. 2. ¶ Hittir mandr myndrickiu varßa lausa at strandu utj ßa aighi ßann sir at attu sum a hittir. En hinn ir huergj so ner et hann op hans hoyrir en hann ßrysuar hafr ypt §. 3. ¶ Bat ir ecki yr varnaßi aighi huer sum will ¶ ßa en mandr tacr manz bat. at staßum. oc far mjß. ßa bytir hann so sum hann rißi hestj manz

37. af ranzsacan
Cuma menn mannj til garz oc biaßas at ranzsaki. ßa man engin ranzsaka synja. wil hann granna sina vißr hafa. ßa all bißa ßaira. en ai will mannj o schiel biaußa nemnj sinn mann {huargin} [huar in] at ganga. laus gyrtr scal inn at ganga. oc capu laus sißan ranzsaka scal ¶ ßa en mandr syniar aßrum ranzsakan. ßa iru o hailig dur hans oc far enga bot firir. ßau et ai hittis fulj innj ¶ ßa en innj hittis nequat ßes sum men iefa vm. ßa scal at fangum spyria. gangr hann wißr ßegar oc segir fang sin. ßa al laißznum fylgia. oc royna fang hans. fullas hanum schiel ßar sum hann fyrstj til schiautr ßa ir hann verßr at ßi mali ¶ ßa en hann ficch af andrum oc wissj ai et [illa] war fangit ßa tacr ßan wißr sum hann a hand laißir ¶ En hann ir ßa fran laus ¶ ßa en hin dular ßa ßarf hann schiela wißr ßaira sum vißr warv ßaun schiel bita hann en hann ai vindr miß laghum firj standit §. 1. ¶ ßa en mandr bier mannj fula .j. garß. oc .j. hus ßet sum las ir at oc wil so mann firj raßa ßa hafj firj burit allu ßi sum hann bar ¶ En sißan ßa bytj hann wereldi hanum so {so} miclu sum hinn ir dyr sum hann a hand bar. oc III {Marcar} [Marcr] ßingi. ßar til et gutniscr maßr verßr firj ßa bytir hann tolf marcr landi

38. af ßiaufa reth
En vm ßiaufa reth ßa iru lagh ßaun huer sum stiel tua oyra eßa tueim oyrum minna ßa bytj siex {VI} oyra. snattan bot ¶ Stiel hann millan tyggia oyra. oc marcar silfs ßa scal hann ßinfyra. oc merkia oc til wereldis dyma ¶ Stiel hann sißan en hann merctr ir ßau et minna sej ßa scal hann hengia ¶ Stiel hann til marc silfs eßa maira ßa scal hann oc ßau hengia

39. af oqueßins orßum
Oqueßins orß iru mannj fiugur ßiaufr. oc morßingi. rauferi. oc casna vargr En vm cunu iru fem ßiaufr. oc morßingi. hordombr. oc fordeß sciepr. oc casna wargr ¶ ßa en mandr verßr firir {scilcum} [slicum] oqueßins orßum ßa scal fara haim til garz hinum sum ßaim hafr melt. oc stefna hanum til kirchiur miß schielum. oc bißia orß sin atr taka. ßaun sum osinum iru melt .j. strißi eßa vpp dryckiu. ¶ ßa en hann dyl. ßa sueri mjß ßrim mannum firi socna mannum et hann aldri ßaun orß melti ¶ vindr hann ai aißa uppi haldit. ßa byti hann III oyra oc symj mann miß ßrim manna aißi at kirchiu ¶ Bregßar maßr mannj slic oqueßins orß firi socn aldri eßa aßingi. eßa a stefnu oc far asannat gart ßa byti hann hanum ßriar marcr oc syma hann miß siex {VII} manna aißi a ßingj. ßitta scal sykia at lagha frestum so cunu sum mannj

40. af sma fileßj
Cumbr omerct sma fileßi til manz ßa hafi til kirchiur. oc til ains ßings. kiennjs ßet ai atr. ßa latj wirßa. oc taki ßing laun af. oc schipin socnar ßi sum yfir ier

41. af suinum
Cvma storarj sujn til manz ßan smagrisir merct eßa omerct ßa scal hafa til tyggia ßinga. oc ßrißia ßrißiungs ßings. oc hafi ertaug um huert ßing. kennjs ßet ai atr ßa wirßin socna menn oc schipin ßi sum yfir ier

42. af bolambum
Cuma bo lamb til manz ßa hafi til tyggia ßinga oc ßrißia ßrißiungs ßings oc haiti vpp vm ßry at oc taki laun eptir ßi sum ßrißiungr hafr fyr wana hapt. en ßet sum ßar aucas af. ßa hafi ßann sum fyßir

43. af fastum weßuri ocliptum
Cumbr fastr weßur o cliptr til manz ßa taki ertaug firj heptalauns kennjs hann ai atr ßa taki so launs sum firi annur lamb

44. af fastum weßurj cliptum
¶ Slippr fastr veßur cliptr laus eptir symonjs messu iude. ßa hafj firj gangit sielfum sir til ßes tima sum menn hafa wana haft at laust lata. ßau scal atr biaußa hinum sum slepti miß hans socna manna witnum ¶ ßa en hann wil ai atr loysa ßa hafj ßan sum fich. oc leggi a merki sitt mjß sielfs sins socna manna witnum

45. af gaitum oc buccum
¶ Buccum oc gaitum scal upp haita vm tu ar so scal atr loysa gait firj siex pennjnga a hueriu ßingj. oc buch firj ertaug §. 1. ¶ Nautum oc russum scal upp haita at tueim ßingum. oc ßrißia ßrißiungs ßingj vm ßry ar. kennis ßet ai atr a fyrsta ßingj ßa scal wirßa oc ßau upp haita oc hafj tuar ertaugr firj ßing huert ¶ ßaun naut eßa rus sum nytia ma ßa nyti miß socna manna kennu oc farj ai til wisbyar miß vtan rißi til ßins meß eßa laißi oc leggi af saßul. oc bindi so fierri Et mot stucca magi sia miß allum upp hailzlu soyßum

46. af merki
¶ Huer sum amerki gierir annars fileßi vtan ßet sei caupt eßa at haim fylgj giefit. oc verßr ßar sandr at ßa bytj III marcr

47. af acrum
¶Hafa flairi menn acra saman oc wilia sumjr liggia lata oc sumjr sa. ßa raßin ßair sum maira aigu oc segin til firj mairu messu .j. fastu huart ßair heldr wilia liggia lata eßa sa §. 1. ¶ En schiptas land boar vm. ßa hafi VI. penninga firj laups land ßan sum bort far. af ßaim sum ßar cumbr a firj acra ßa sum hann ai far sa. oc rymin ßair vm hoyslet. huer firi aßrum so marga lassa rum sum bol gieldr at marcum

48. af rofnacrum
¶ Huer bondi sum seßr hafr ßa loyfj laups land til rofn arcs vm huert ar ¶ En seßa laust fulc sum hus hafr. ßa hafj halfs laups land til rofn acrs. oc ßan latin oyk til sum aign a ¶ huer sum ai haldr ßitta ßa warj sacr III oyrum wißr socn ¶ En hujlik socn sum ai ryctar ßitta ßa varj sak at .III. marcum en a ßing cumbr

49. af afreki
¶Hittir mandr hafrech a landi ßa hafi attunda penning huern af fynd ¶ hittir hann a flutj vtj oc ßarf wißr schips oc ara. eßa hittir hann a hafs butnj oc ßarf wißr croch oc kexi. ßa hafj ßrißiung af fynd sinnj ¶ ßa en hann hittir yr lanz syn ßa hafi halft af ßi sum hann hittj

50. af eldi
Cann so illa at bieras et scaßi schin af {ßaim} [ßaim] eldi sum gieris .j. scurstainum eßa .j. eld husum. oc fliaugr .j. annan garß at scaßa. ßa byti III Marcr. En scaßi ir til III marca. ßa en flairj garßar fa scaßa ßa litin allir wißr ßar III marcr

51. af bieru eldi
¶ ßa en scaßj schin af bieru eldi. ßa bytj halfu wereldi sinu ßan sum bier. ßa en af oformagha scin slict. ßa gieldi ßan sum wisar

52. af broa gierß
¶ ßet ir oc semp sic et broa scal vm huert ar .j. allum socnum huilikin socn sum ai broar ßa byti III marcr ßingj

53. af scutj
¶ ßet ir oc sempsic en schut ßarf schiauta til landz ßarfa ßa scal schiauta at marca talj. beßj af aign oc af oyrum. oc ai af garrum gersemum

54. af warßi
¶Uarß al {setia} [sitia] huer sum ier tiughu ara oc haldi wapnum uppi oc allum scyldum oc gieldi warß pennjnga .j. pascha wicu

55. af husum oc hus ßiaußum
¶Huer sum setr hus nißr vtan {socnsinna} [socninna] luf. ßa warj sacr .III. marcum wißr socn oc rymj hus upp .j. {samar} [sama] arj §. 1. ¶ Huer sum takr hus ßiauß vtan socnjnna luf. ßa wari sacr at .III. oyrum

56. af byrslu fulki
¶ Alt byrslu {fulkc} [fulc] sum a bondans {briaußi} [braußi] ier gangr ßet bort ohelgan dagh af garßi oloyfis sins husbonda ßa laifi atr ertaugh um dag huern af sinnj laighu oc fulli dags huerk atr §. 1. ¶ Alt seßa laust fulc .j. socnum. ßa hafi engtj gin melj et ßet ai sculj byrgia seß miß bondum. oc hafi siex penninga af laups landi firi corn oc fem {fem} penninga firj rug oc hagra oc fyßi sic sielft oc segj bondi til mjß schiellum huer sum ßar gin melir ßa warj sacr at oyrum III

57. af icornum
¶ Huer sum far at icornum firi simonis messu iude oc eptir mariu messu .j. fastu. byti .III. marcr. en farj engin innan staurs vtan luf aiganda

58. af herum
¶ Farj engin at herum miß gildrj eptir mariu messu .j. fastu Eßa firj symonjs messu jude vtan hann hetj wißr .III. marcum

59. af scaflj
¶ {Hitta} [Þitta] it oc semp sic et scafl alt scal hafa helg til yfru mariu messur huer sum ßitta briautr bytj kirchiu mannum ßria oyra. af ßissu hafj halft ßann sykir ¶ Briauta oformagar ßa bytin halfu mjnna

60. af messu fallj
¶ Þet ir oc gamal retr et varßa messv fall vm sunnudag. Eßa annan helgan dag. ßa scal prestr byta proastj .III. marcr. oc aßrar ßriar marcr socnjnni ¶ ßa en mseeu fall warßa vm fria dagh eßa annan messu dag ßan sum nju leccior lesas. eßa hafas. ßa byti prestr .XII. oyra. proastj. oc aßrar ßolff socnjnnj

61. af duflj
¶ Dufl ier af takit. huern sum duflar ßa warj sacr at ßrim oyrum wißr socn ¶ wil ai socn sykia ßa bytj socn .III. marcr ßingj §. 1. ¶ ßet ir oc semp sic et ßet iru lag. sum hier ir scrifat .j. ßet sculu allir menn halda ¶ ßa en nequarar at byrßir cunnu ßar uerßa sum ai hittas hier .j. ßa sculu ßar slitas miß domera talj oc ßet sueria et ßet sein ret guta lag oc sißan scrifas hier j

62. Hitta ier ßet sum nylast war takit vm loyski
¶ Jer loyski maira en lofj hyll ßet bytis at marc silfs ¶ Jer huart har af ßa bytis at tueim marcum silfs

63. vm scogha
¶ Huar sum haggr .j. manz scoghum innan staurs. eßa vtan. oc acr til. byti ßriar marcr penninga. oc gierj hailt atr ¶ Huer sum rifr manz garß. et aka ma ginum. ßa byti .III. marcr penninga ¶ Huer sum far oloyfis yfir manz aighu byti .III. oyra. Rifr mann gluggv a garßi manz byti samulund §. 1. ¶ Um festu aigur allar. ßa loysins. eßa wirßins .j. sama littryggum. eßa festins ßar sum ßar cumnar ieru §. 2. ¶ Huer sum firigier ßriggia marca laigi at ßrang lausu. hafi firigart sinum halsi. oc cuna hans kirchiu rumi sinu. oc standi atr .j. staplj §. 3. ¶ Magum oc wagnjclum schenkis ai maira. En ßry minnj. oc engtj car maira en half scal gangi .j. at mestu. oc huer sum ßaim misfirmjr. byti tuj byt. oc tolf {Marcar} [Marcr] landi

64. af farweghum manz
En vm farwegj manna ßa iru lagh ßaun a mandr aign huergin tafasta ßa al hann sielfr at vita at ypna varst hur hann farvegh a ßa en hann tafasta a. oc ypna varst. ßa far hann {sielfr lucna} ai vita a annars aign ypna. En hafr hann sielfr lucna. ßa man hann vita a annars {yna} ypna ¶ ßa en menn wilia gierßa talautir innan gierßa ßa aighu ßair quiar laifha femtan stjgha braißar. ßa helga ßair garß senn oc ai ellar ¶ Gierßir mandr sir hagha yfir farweg manz ßa gierßi hann hanum liß. en hin fari sum hann fyr for ¶ ßa en hann gierßir atr gatu manz yifr laga farueg manz ßa gierßi ßan liß sum garßin a. oc ßan varßi lißium sum veg .a.

65. af quinna reth
¶ Um quinna reth ier oc sempsic et nauta bo sculu taka til femta banz rus. oc {lap} lamb so sum {ßair} [ßar] .j. garß flyttu ¶ All gylning ier af takin vtan tassala ¶ Gyltan cupar scal brenna hur sum hann hittir ¶ Gullat oc silkis band. annur ßan slungin. iru all af takin. Gylt kar oc belti gamul ier lufat at hafa slit sum ßet ier. oc engun til auca. ¶ Tuar marcr gulz scal fylgi wara. oc ai maira. ai ma maira giefa. oc ai maira baißas ¶ Bladragnjng ier all af takin. oc pell. oc ma ai gipta garßa millan. vtan meß hujtum lereptum ¶ Scarlaß ieru oc af takin. engin ma scarlaß caupa. huarki nyt eßa gamalt. oc engin ma ßet meß giptu giefa garßa millan. ¶ Silfr band oc kurtil bonaßr ier oc af takin ¶ Burghan wißr bya menn ier oc firj bußin caupi engin maira en hann ßeghar gieldr eptir. huar sum nequar af ßissum brjautr. bytj. tolf marcr landi

12540 ord